DRUK

Aleksandra Grzemska
‘I AM A VERY SENSITIVE MEDIUM’. ON THE ONEIRICALLY POETIC OEUVRE OF MARIA ANTO

Abstrakt ↓

Przepraszamy, ten wpis jest dostępny tylko w języku amerykański angielski.

Bibliography

  • Borges J.L., Zoologia fantastyczna, transl. to Polish by Z. Chądzyńska, Warszawa: Czytelnik, 1983; republished as Księga istot zmyślonych, Warszawa: Prószyński i S-ka, 2000.
  • Corral A., ‘8 Female Surrealists Who Are Not Frida Kahlo – from Meret Oppenheim to Dorothea Tanning’, Artsy.net (2016) 31 May, https://www.artsy.net/article/artsy-edi-torial-8-female-surrealists-who-are-not-frida-kahlo [accessed 26 July 2021].
  • Dziadek A., ‘Ekfraza i hypotypoza’, in idem, Obrazy i wiersze. Z zagadnień interferencji sztuk w polskiej poezji współczesnej, Katowice: Wydawnictwo , 2004, 51–107.
  • Dzieła Cyprjana Norwida, T. Pini (ed.), Warszawa: Parnas Polski, 1934.
  • Éluard P., Wiersze, transl. to Polish by J. Kott, A. Ważyk (ed.), Warszawa: PIW, 1959.
  • Gałczyński K.I., Szarlatanów nikt nie kocha. Wiersze zebrane, vol. 1, Warszawa: Prószyński i S-ka, 2014.
  • Grzemska A., Matki i córki. Relacje rodzinne i artystyczne w autobiografiach kobiet po 1989 roku, Toruń: Wydawnictwo Naukowe umk, 2020.
  • Grzemska A., ‘Rodzina siłaczek: Natalia Rosińska, Nelly Egiersdortt, Maria Anto, Zuzanna Janin’, Znak, 761 (2018): 90–7.
  • Jarecka D., Piwowarska B., Erna Rosenstein. Mogę powtarzać tylko nieświadomie, Warszawa: Fundacja Galerii Foksal, 2014.
  • Jaworski S., ‘Wstęp’, in T. Peiper, Pisma wybrane, S. Jaworski (ed.), Wrocław: Ossolineum, 1979, iii–lxxx.
  • Kuryluk E., ‘Posłowie: O moich własnych utopiach’, in eadem, Podróż do granic sztuki. Eseje z lat 1975–1979, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1982, 204–11.
  • Paziński P., ‘Gotycyzm cudzy i własny’, in Opowieści niesamowite z języka polskiego (5), idem (ed.), Warszawa: piw, 2021, 10–35.
  • Physiologus: A Medieval Book of Nature Lore, transl. by M.J. Curley, Chicago: Chicago University Press, 2009.
  • Rilke R.M., Sonnets to Orpheus, transl. by J.B. Leishman, London: Hogarth Press, 1949.
  • A. Rimbaud, Les Illuminations, transl. by A.S. Kline, Scotts Valley (CA): CreativeSpace, 2002.
  • Rodowska K., Umocz wargi w kamieniu. Przekłady z poetów latynoamerykańskich, Wrocław: Biuro Literackie, 2011.
  • Rozmowa Łukasza Guzka z Erną Rosenstein (przeprowadzona w połowie 1992 r.)’, in Erna Rosenstein, J. Chrobak (ed.), Kraków: Stowarzyszenie Artystyczne Grupa Krakowska, 1992.
  • Słodczyk R., Ekfraza, hypotypoza, przekład. Interferencje literatury i malarstwa w prozie włoskiej i eseistyce polskiej xx wieku, Kraków: Wydawnictwo uj, 2020.
  • Swedenborg E., Journal of Dreams 1743–1744, transl. by Rev. C.Th. Odhner, Bryn Athyn (pa): Academy Book Room, 1918.
  • Ujma M., ‘Świat nowy i uroczy’, in Maria Anto. Malarka, M. Jachuła (ed.), exhibition catalogue, Warszawa: Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki, 2017, 41–57.
  • Urszula Broll. Atman znaczy Oddech, K. Kucharska, J. Hobgarska (eds.), Warszawa: Fundacja Katarzyny Kozyry, 2019.
  • Wystawa malarstwa Marii Anto, styczeń 1966, exhibition catalogue, Warszawa: cbwa Zachęta, 1966, https://zacheta.art.pl/public/upload/mediateka/pdf/57bec5d08ddb7. pdf [accessed 02 Aug. 2021].
  • Z Marią Anto rozmawia Małgorzata Bocheńska’, in Maria Anto, E. Olszewska (ed.), Warszawa: Muza, 2004.

1 ‘Z Marią Anto rozmawia Małgorzata Bocheńska’, in Maria Anto, E. Olszewska (ed.), Warszawa: Muza, 2004, 55.

2 See Wystawa malarstwa Marii Anto, styczeń 1966, exhibition catalogue, Warszawa: cbwa Zachęta, 1966, https://zacheta.art.pl/public/upload/mediateka/ pdf/57bec5d08ddb7.pdf [accessed 02 Aug. 2021].

3 See M. Ujma, ‘Świat nowy i uroczy’, in Maria Anto. Malarka, exhibition catalogue, 7 Nov. 2017 – 4 Feb. 2018, M. Jachuła (ed.), Warszawa: Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki, 2017, 41–57.

4 Much like the painting of Maria Korsak – classed as naive painting – who had her individual exhibition in the Zachęta Gallery in the same year as Maria Anto (1966) and is completely forgotten today.

5 See A. Corral, ‘8 Female Surrealists Who Are Not Frida Kahlo – from Meret Oppenheim to Dorothea Tanning’, Artsy.net (2016) 31 Mar., https://www.artsy. net/article/artsy-editorial-8-female-surrealists-who-are-not-frida-kahlo [accessed 26 July 2021].

6 In the archive of Maria Anto, there is her photograph with Dorothea Tanning and Zuzanna Janin, the latter only 10 years old.

7 ‘Z Marią Anto rozmawia Małgorzata Bocheńska’, op. cit., 55.

8 Ibid.

9 See S. Jaworski, ‘Wstęp’, in T. Peiper, Pisma wybrane, S. Jaworski (ed.), Wrocław: Ossolineum, 1979, iii–lxxx.

10 I have written on the issue, though in another context, in the chapter ‘Praktyki artystyczne w polu autobiograficznym’ of my monograph Matki i córki. Relacje rodzinne i artystyczne w autobiografiach kobiet po 1989 roku, Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK, 2020, 155–86.

11 In the archive of Maria Anto, entrusted to Zuzanna Janin, there are 42 written accounts of dreams. The family claims that in the 1980s and 1990s Maria also recorded her dreams on tapes; however, the works on finding these have not been completed.

12 ‘Z Marią Anto rozmawia Małgorzata Bocheńska’, op. cit., 54.

13 Ibid.

14 Ibid. 90.

15 See ibid.

16 A. Rimbaud, Les Illuminations, transl. by A.S. Kline, Scotts Valley (ca): CreativeSpace, 2002, 137, 138, 152.

17 In the archive of Maria Anto, there are letters between the mother and the daughter written – in their entirety or in parts – in French. Also Natalia Egiersdorff, née Rosińska (M. Anto’s grandmother), and Józefina Nelly Egiersdorff (Anto’s mother) exchanged correspondence in Polish and French, as corroborated by the letters deposited in the family archive of Zuzanna Janin. For more on the relationships between these four extraordinary women hailing from one family, see my essay ‘Rodzina siłaczek: Natalia Rosińska, Nelly Egiersdorff, Maria Anto, Zuzanna Janin’, Znak, 761 (2018): 90–7.

18 An unpublished account of a dream by M. Anto, dated ‘Thursday, 24 May 72[?]’, the archive of Maria Anto, courtesy of Zuzanna Janin (original spelling).

19 Maria Anto, E. Olszewska (ed.), op. cit., the poem on the inside of the catalogue cover.

20 ‘Z Marią Anto rozmawia Małgorzata Bocheńska’, op. cit., 83.

21 On 3 February 2018, in the Arton Foundation in Warsaw, the exhibition Maria Anto. Ja ulatuję, jak leżę (Maria Anto. I fly away when I recline) was inaugurated presenting selected accounts of the painter’s dreams read by Zuzanna Janin. Curated by: Marika Kuźmicz, design: Kasia Rzepka, display: Agnieszka Lasota.

22 See Physiologus: A Medieval Book of Nature Lore, transl. by M.J. Curley, Chicago: Chicago University Press, 2009, 108.

23 See R.M. Rilke, Sonnets to Orpheus, transl. by J.B. Leishman, London: Hogarth Press, 1949 (i.e., Sonnets to Orpheus, pt. i, iv).

24 See J.L. Borges, Zoologia fantastyczna, transl. to Polish by Z. Chądzyńska, Warszawa: Czytelnik, 1983, republished as Księga istot zmyślonych, Warszawa: Prószyński i S-ka, 2000.

25 Interestingly, E. Swedenborg was a Swedish philosopher and mystic who wrote the Journal of Dreams 1743–1744, transl. by Rev. C.Th. Odhner, Bryn Athyn (pa): Academy Book Room, 1918.

26 M. Anto meant P. Éluard’s poem ‘Sen z 12 listopada 1943′, transl. to Polish by J. Kott, in P. Éluard, Wiersze, A. Ważyk (ed.), Warszawa: piw, 1959, 106–107.

27 ‘Z Marią Anto rozmawia Małgorzata Bocheńska’, op. cit., 67.

28 See ‘Childhood’, in A. Rimbaud, Les Illuminations, op. cit., 137.

29 See K.I. Gałczyński, Szarlatanów nikt nie kocha. Wiersze zebrane, vol. 1, Warszawa: Prószyński i S-ka, 2014.

30 The title of the painting is at the same time the title of a poem by T. Szczepański, Wiersze, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1967.

31 ‘Varieties of opulence will crawl away and vanish, / Treasures and powers blow away, whole communities shake, / Of the things of this world only two will remain, / Two only: poetry and goodness… and nothing else…’ see C.K. Norwid, Selected Poems, transl. by A. Czerniawski, London: Anvil Press Poetry, 2004, 92.

32 The three novels, translated to Polish by K. Wojciechowska, were recently (2018, 2020), republished by piw.

33 See J.L. Borges, Dreamtigers, transl. by M. Boyer, H. Morland, Austin: University of Texas Press, 1964, 72.

34 An unpublished account of a dream (original spelling), the archive of Maria Anto, courtesy of Zuzanna Janin.

35 For more on the issue, see P. Paziński, 'Gotycyzm cudzy i własny’, in Opowieści niesamowite z języka polskiego (5), idem (ed.), Warszawa: piw, 2021, 10–35.

36 Maria Anto, E. Olszewska (ed.), op. cit., a scan of the poem on the inside of the cover.

37 A passage from an unpublished account of a dream dated on ‘Piątek. 13.vii.73’ (original spelling; [Friday 13 July ’73]), the archive of Maria Anto.

38 ‘Z Marią Anto rozmawia Małgorzata Bocheńska’, op. cit., 59.

39 Ibid. 88.

40 Ibid. 86, 88. Cf. the author’s website of J.W. Suliga: http://www.jws.net.pl/ [accessed 11 Aug. 2021].

41 ‘I asked my Chaplain for the Artistic Community for his opinion about my tarot. He knew I am involved in black magic; he did not see it as a threat to my soul. My fascination with this painting trope was given absolution.’ ‘Z Marią Anto rozmawia Małgorzata Bocheńska’, op. cit., 88. M. Anto declared to be a practicing Catholic.

42 Ibid. 47, 54.

43 On ekphrasis and hyptyposis, see, for instance, A. Dziadek, ‘Ekfraza i hypotypoza’, in idem, Obrazy i wiersze. Z zagadnień interferencji sztuk w polskiej poezji współczesnej, Katowice: Wydawnictwo uś, 2004, 76–109; R. Słodczyk, Ekfraza, hypotypoza, przekład. Interferencje literatury i malarstwa w prozie włoskiej i eseistyce polskiej xx wieku, Kraków: Wydawnictwo uj, 2020.

44 From the conversation with Zuzanna Janin.

45 Perhaps the mirror signature that M. Anto used for signing many of her canvases is an emblem of this.

46 ‘Rozmowa Łukasza Guzka z Erną Rosenstein (przeprowadzona w połowie 1992 r.)’, in Erna Rosenstein, J. Chrobak (ed.), Kraków: Stowarzyszenie Artystyczne Grupa Krakowska, 1992, 17–18. For more, see D. Jarecka, B. Piwowarska, Erna Rosenstein. Mogę powtarzać tylko nieświadomie, Warszawa: Fundacja Galerii Foksal, 2014.

47 See Erna Rosenstein, J. Chrobak (ed.), op. cit., 112–28.

48 For more, see Urszula Broll. Atman znaczy Oddech, eds. K. Kucharska, J. Hobgarska, Warszawa: Fundacja Katarzyny Kozyry, 2019. I am grateful to Dr Kubiak for this interpretative hint.

49 E. Kuryluk, ‘Posłowie: O moich własnych utopiach’, in eadem, Podróż do granic sztuki. Eseje z lat 1975–1979, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1982, 204–11.

50 I leave the text open-ended, indicating at this juncture the need to perform wider-scale research and interpretation of the works by the said female artists in the context of their self-utopian artistic projects. The essay is predominantly focused on the oneirically poetic oeuvre of Maria Anto, and the deeper perspective, outlined in its conclusion, of a complex artistic constellation is aimed to indicate that the practice of constructing autobiographical artistic manifestoes of the said artists, based on utopian attempts at representing their internal states, is not an isolated case of Maria Anto but a tendency characteristic of a larger group of contemporary female artists pursuing various genres of art. However, my suggestion, included here merely as a hypothesis, requires more exhaustive studies of the artistic output of Rosenstein, Broll, Kuryluk and presumably many other female artists, to allow drawing specific conclusions on the issue, a task I intend to perform in separate works.

Aleksandra Grzemska

Przepraszamy, ten wpis jest dostępny tylko w języku amerykański angielski.