Kuba Maria Mazurkiewicz, Piotr Puldzian Płucienniczak
ABANDONED CONSTRUCTION SITES AROUND BARANÓW: TOWARD A THEORY OF INVESTMENT RUIN

1Międzywydziałowe zadanie badawcze „Hiperlokalne badania artystyczne: Baranów/Centralny Port Komunikacyjny”, rozwijane w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie w latach 2021–2025. Skład zespołu: Małgorzata Gurowska, Kuba Maria Mazurkiewicz, Piotr Puldzian Płucienniczak, Anna Siekierska i Agata Szydłowska. Rezultaty pracy przedstawiliśmy na wystawie Czas Przyszły Konceptualny. CPK i okolice, 18 czerwca – 19 lipca 2025 roku, Galeria Pracownia Wschodnia w Warszawie, a także w publikacji Czasoprzestrzenna Podróż Krajoznawcza. Okolice Baranowa, red. K.M. Mazurkiewicz, Warszawa 2025.

2Opracowano wtedy Opis projektu wyboru nowego lotniska dla Warszawy realizowanego w latach 1971–74, na który powołują się planiści odpowiedzialni za stworzenie Raportu Międzyresortowego, interdyscyplinarnego zespołu ds. wyboru lokalizacji lotniska centralnego dla Polski (Warszawa 2003), <https://siskom.waw.pl/komunikacja/lotnisko/CPL/analiza_2003/CPL_raport_2003.pdf> [dostęp: 18.07.2025]. Dokument ten można uznać za początek pracy nad żywo dyskutowanym obecnie Centralnym Portem Komunikacyjnym.

3U. Żółtowska‑Tomaszewska, CPK z historią w tle, Polskie Radio, 21.06.2023, <https://www.youtube.com/watch?v=TeJpZp6E2sQ> [dostęp: 20.07.2025].

4W. Kalicki, Premier Morawiecki i jego ludzie przejęli nasz pomysł na gigantyczny port lotniczy między Łodzią a Warszawą, „Duży Format”, 6.05.2019, <https://wyborcza.pl/duzyformat/7,127290,24746060,premier‑morawiecki‑i‑jego‑ludzie‑przejeli‑nasz‑pomysl‑na.html> [dostęp: 20.07.2025].

5J. Damięcki, Warszawa–Łódź – miasto binarne, „Arché” 1997, nr 16, s. 2–13.

61970. Wykuwanie idei, <https://cpkstory.pl/#rok1970> [dostęp: 20.07.2025].

7Za pojęcie ruiny inwestycyjnej i spacer wokół Baranowa szlakiem okolicznych ruin dziękujemy Karolowi Trammerowi, redaktorowi naczelnemu dwumiesięcznika „Z Biegiem Szyn”.

8A. Zawistowski, Zagubione autostrady, „Pamięć.pl” 2012, nr 2, s. 41–44.

9K. Lis, Przejazd „Olimpijką”, <https://www.youtube.com/watch?v=zEI1s‑wMLzq> [dostęp: 20.07.2025].

10Na przykład: W. Orliński, Autostrada Bolimow–Wiskitki, <https://ekskursje.pl/2006/11/autostrada‑bolimow‑wiskitki/> [20.07.2025]; Er, The Captain and Me, <https://sadrzeczy.blogspot.com/2020/04/the‑captain‑and‑me.html> [dostęp: 20.07.2025].

11Otwarcie autostrady A2 5 czerwca 2012 roku, <https://www.youtube.com/watch?v=nmLfMLS_oZ4> [dostęp: 20.07.2025].

12K. Kisieliński, Niewybudowana CMK Północ – co z niej zostało?, „KOLEO”, 23.01.2019, <https://magazyn.koleo.pl/linia‑kolejowa‑nr‑5/#jaka‑przyszlosc‑dla‑cmk‑polnoc> [dostęp: 20.07.2025].

13J. Raczyński, Koncepcje budowy linii dużej prędkości CMK Północ z Warszawy do Gdańska, „TTS Technika Transportu Szynowego” 2017, t. 24, nr 11, s. 35–40.

14TON Pruszków *Komin b. EC Pruszków II*, <https://radiopolska.pl/wykaz/obiekt/507> [dostęp: 20.07.2025].

15Tamże.

16Od angielskiego określenia urban exploration. „Polega na zwiedzaniu siedlisk ludzkich z perspektywy miejsc, których nie powinna lub nie chce widzieć szeroka publiczność. Mogą to być opuszczone kościoły, klasztory i cmentarze; kanały, katakumby i tunele; szyby i kopalnie; szpitale i sanatoria; stare szkoły i internaty; fabryki i zakłady przemysłowe […]” (W. Pokojska, Zapomniane dziedzictwo, czyli urban exploring, „Zarządzanie w Kulturze” 2015, nr 2, s. 151–163).

17R. Stankiewicz, Nurkowanie w Moszna Wieś – elektrociepłownia, <https://www.bestdivers.pl/fotorelacje/polska/nurkowanie‑w‑moszna‑wies/> [dostęp: 20.07.2025].

18E. Skrzeszewska‑Paczek, Reakcje banków centralnych na wstrząsy naftowe lat 70., „Bank i Kredyt” 2006, nr 7, s. 71–84.

19S. Popowski, Dobre złego początki: jak „cud” gospodarczy Gierka był jedną z przyczyn stanu wojennego, <https://obserwatorgospodarczy.pl/2024/12/12/dobre‑zlego‑poczatki‑jak‑cud‑gospodarczy‑gierka‑byl‑jedna‑z‑przyczyn‑stanu‑wojennego/> [dostęp: 20.07.2025].

20Budowa linii 1925–1927, <https://wkd.com.pl/o‑wkd/historia‑ekd‑wkd/budowa‑linii‑1925‑1927> [dostęp: 15.07.2025].

21E. Howard, Garden Cities of To‑morrow, London 1902.

22J. Kaliński, Elektryczne Koleje Dojazdowe jako czynnik modernizacji pasma zachodniego województwa warszawskiego (1927–1939), w: Przemiany modernizacyjne w Drugiej Rzeczypospolitej, red. P. Grata, Rzeszów 2020, s. 398–420.

23Po kolei z Kuleckim – Odcinek 62 – Elektrycznym do Mszczonowa, <https://www.youtube.com/watch?v=VSpyac‑RnhI> [dostęp: 20.07.2025].

24Komentarz Janiny Kowal‑Fic z 27 marca 2025 roku pod artykułem Pierwszy krok do realizacji nowej trasy WKD. Jest szansa na połączenie Nadarzyna i Janek z Warszawą, <https://www.przegladregionalny.pl/artykul/8615,pierwszy‑krok‑do‑realizacji‑nowej‑trasy‑wkd‑jest‑szansa‑na‑polaczenie‑nadarzyna‑i‑janek‑z‑warszawa> [dostęp: 20.07.2025].

25Uchwała Rady Miejskiej w Mszczonowie z 9.06.2017, <https://www.bip.mszczonow.pl/plik,6141,pkt‑9‑pdf.pdf> [dostęp: 20.07.2025].

26W. Szymalski, Wnioski do programu rozwoju transportu szynowego w województwie mazowieckim, zm.org.pl, 30.05.2012, <https://zm.org.pl/program_rozwoju_szynowego‑115/> [dostęp: 16.07.2025].

27M. Zuckerman, Attribution of success and failure revisited: The motivational bias is alive and well in attribution theory, „Journal of Personality” 1979, nr 47, s. 245–287.

28J. Malpas, G. Wickham, Rządzenie i porażka. O granicach socjologii, przeł. R. Chrabąszcz, „Zarządzanie Publiczne” 2010, nr 11, s. 94.

29D. Bloor, Knowledge and social imagery, Chicago–London 1976.

30M. Cherkaoui, Good intentions: Max Weber and the paradox of unintended consequences, przeł. P. Hamilton, Oxford 2007.

31R. Boudon, Efekt odwrócenia. Niezamierzone skutki działań społecznych, przeł. A. Karpowicz, Warszawa 2009.

32Routledge international handbook of failure, red. A. Mica, M. Pawlak, A. Horolets, P. Kubicki, London–New York 2023.

33Projekty. Niezrealizowane historie sztuki, red. M. Romankiv, Ł. Surowiec, Kraków 2021.

34B. Latour, Aramis or the love of technology, przeł. C. Porter, Cambridge, MA–London 1996, s. 292.

35J. Malpas, G. Wickham, dz. cyt., s. 94.

36B. Latour, Aramis or the love of technology, dz. cyt., s. 35.

37Tamże, s. 5.

38K. Jakubowski, Czwarta przyroda. Sukcesja przyrody i funkcji nieużytków miejskich, Kraków 2020.

39Niewidzialne miasto, red. M. Krajewski, Warszawa 2012.

40A. Ciastoń, Na środkowym pasie latem trawa była wysoka, Wrocław 2024.

41Tamże, s. 91.

42B. Latour, Polityka natury. Nauki wkraczają do demokracji, przeł. A. Czarnacka, Warszawa 2009, s. 46.