EDYTORIAL: BEHIND A PANE OF THIN GLASS
Szymon Zakrzewski
Mikołaj Czerwiński
EUROPEANNESS THROUGH FORM: POLISH INDUSTRIAL DESIGN OF THE INSTITUTE OF INDUSTRIAL DESIGN, AT HOME AND ABROAD
1D. Chakrabarty, Provincializing Europe: Postcolonial Thought and Historical Difference, Princeton 1999, s. 4.
2Tamże, s. 6.
3Tamże, s. 4–6.
4C. Dean, D. Leibsohn, Hybridity and Its Discontents: Considering Visual Culture in Colonial Spanish America, „Colonial Latin American Review” 2003, t. 12, nr 1, s. 6, 15–17.
5L. Armstrong, A new image for a new profession: Self‑image and representation in the professionalization of design in Britain, 1945–1960, „Journal of Consumer Culture” 2017, t. 19, nr 1, s. 110–111, 118; J. Woodham, Managing design reform I: Fresh perspectives on the early years of the Council of Industrial Design, „Journal of Design History” 1996, t. 9, nr 1, s. 55.
6E. Hobsbawm, The Age of Revolution, 1789–1848, New York 1996, s. 28.
7W. Telakowska, Wzornictwo moja miłość, Warszawa 1990, s. 14–16.
8J. Gola, M. Sitkowska, A. Szewczyk, Wanda Telakowska, w: Art Everywhere: Academy of Fine Arts in Warsaw, 1904–1944, red. J. Gola, M. Sitkowska, A. Szewczyk, Warszawa 2012, s. 436.
9W. Telakowska, Twórczość ludowa w nowym wzornictwie, Warszawa 1954, s. 6.
10Sprawozdanie z działalności za rok 1948, Ministerstwo Kultury i Sztuki, Warszawa 1948, s. 41.
11W. Telakowska, Wzornictwo moja miłość, dz. cyt., s. 16.
12W. Telakowska, Twórczość ludowa w nowym wzornictwie, dz. cyt., s. 7.
13J. Mrozek, Od prehistorii do historii, czyli edukacja projektantów w niekonsumpcyjnym społeczeństwie, w: Projektowanie Wszędzie. 40 lat Wydziału Wzornictwa Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, red. C. Frejlich, M. Kochanowska, Warszawa 2018, s. 16.
14Tamże.
15Z. Landau, J. Tomaszewski, The Polish Economy in The Twentieth Century, London 1985, s. 196; R. Shen, The Polish Economy: Legacies from the Past, Prospects for The Future, New York 1992, s. 21–22.
16W. Telakowska, Twórczość ludowa w nowym wzornictwie, dz. cyt., s. 10–14.
17J. Mrozek, dz. cyt., s. 16.
18A. Maga, Meblarstwo „Ładu” po 1945 roku, w: Spółdzielnia Artystów Ład, 1926–1996, red. A. Frąckiewicz, Warszawa 1998, s. 120.
19Obszernie omawia ten temat przez pryzmat targów międzynarodowych György Péteri (Introduction: Sites of Convergence: The USSR and Communist Eastern Europe at International Fairs Abroad and at Home, „Journal of Contemporary History” 2012, t. 47, nr 1, s. 3–12).
20J. Choroszucha, J. Olkiewicz, Zasady wzornictwa przemysłowego, „Projekt” 1958, nr 10, s. 25.
21J. Mrozek, dz. cyt., s. 20–24.
22A. Maga, dz. cyt., s. 106, 119–124.
23J. Olejniczak, Dzieje Zakładu Ceramiki i Szkła, Warszawa 1988, s. 15.
24B. Banaś, Europejskie konteksty polskiego wzornictwa porcelany okresu odwilży, w: Wizje nowoczesności. Lata 50. i 60. – wzornictwo, estetyka, styl życia, red. A. Kiełczewska, M. Porajska‑Hałka, Warszawa 2012, s. 87–88.
25H. Jędrasiak, L. Tomaszewski, Rozwijamy rzeźbę ceramiczną, „Biuletyn IWP” 1957, nr 1, s. 1.
26B. Banaś, Europejskie konteksty polskiego wzornictwa porcelany okresu odwilży, dz. cyt., s. 88.
27M. Czerwiński, Glo(kalna) Historia. Jak poprzez historię globalną można opisać wzornictwo Europy Środkowo‑Wschodniej w XX wieku, „2+3D” 2016, nr 61, s. 54–55.
28T. Riedl, W. Telakowska, Problemy wzornictwa przemysłowego, Warszawa 1966, s. 37–38.
29K. Fallan, Introduction, w: Scandinavian Design: Alternative histories, red. K. Fallan, London–New York 2012, s. 1–5.
30E. Klekot, Kłopoty ze sztuką ludową. Gust, ideologie, nowoczesność, Warszawa 2021, s. 267–268.
31W instytutach i biurach projektowych, „Biuletyn Rady Wzornictwa i Estetyki Produkcji Przemysłowej” 1962, nr 1/2, s. 28.
32M. Czerwiński, Unaukowić dizajn, czyli jak powstało wzornictwo przemysłowe. Kultura projektowania w Polsce lat 60, „Formy.xyz” 2025, nr 19, s. 17.
33W instytutach i biurach projektowych, dz. cyt., s. 30.
34L. Tomaszewski, Nowoczesny serwis do kawy czarnej i białej, Dokumentacja 1, Archiwum Instytutu Wzornictwa Przemysłowego, Warszawa [b.r.], s. 1–6.
35B. Banaś, Polskie wzornictwo ceramiki przemysłowej 1950–1970: oblicze nowoczesności, Warszawa 2004, s. 128.
36J. Olejniczak, dz. cyt., s. 19.
37T. Riedl, W. Telakowska, dz. cyt., s. 35.
38Tamże.
39T. Messell, Constructing a ‘United Nations of Industrial Design’: ICSID and the Professionalization of Design on the World Stage, 1957–1980, Brighton 2018, s. 78–114.
40A. Sauvy, Trois mondes, une planête, „Observateur politique économique et littéraire” 1952, nr 118, s. 5.
41A. Escobar, Designs for the Pluriverse: Radical Interdependence, Autonomy, and the Making of Worlds, Durham–London 2018, s. 6.
42Wywiad z autorem w listopadzie 2015 roku.
43T. Messell, dz. cyt., s. 96–99.
44M. Czerwinski, Toward a Human Design Project: Design Culture, the State, and the User in Poland, ca. 1956–1976, Chicago 2024, s. 230–241.
45A.J. Clark, Design for Development, ICSID and UNIDO: The Anthropological Turn in 1970s Design, „Journal of Design” 2016, s. 45–47.
46J. Mrozek, dz. cyt., s. 16.
47P. Korduba, Ludowość na sprzedaż. Towarzystwo Popierania Przemysłu Ludowego, Cepelia, Instytut Wzornictwa Przemysłowego, Warszawa 2013, s. 208, 225.
48W. Telakowska, Twórczość ludowa w nowym wzornictwie, dz. cyt., s. 10.
49Tamże, s. 14.
50Tamże, s. 8.
51Tamże, s. 10.
52E. Klekot, dz. cyt., s. 273–274.
53M. Czerwinski, Toward a Human Design Project, dz. cyt., s. 69–72.
54E. Said, Orientalism, New York 1978, s. 1–28.
55B. Porter, When Nationalism Began to Hate: Imagining Modern Politics in Nineteenth Century Poland, New York 2000, s. 43–57.
56D. Crowley, National Style and the Nation‑State: Design in Poland from the Vernacular Revival to the International Style, Manchester 1992, s. 9–15.
57C.K. Norwid, Promethidion. Rzecz w dwóch dialogach z epilogiem przez autora „Pieśni społecznej czterech stron”, Wrocław 1967, s. 51.
58W. Telakowska, Twórczość ludowa w nowym wzornictwie, dz. cyt., s. 14.
59J. Koranyi, B. Struck, “Space: Empires, Nations, Borders”, w: The Routledge History of East Central Europe since 1700, red. I. Livezeanu, A. von Klimó, New York 2017, s. 89–90.
60K. Stauter‑Halsted, The Nation in the Village: The Genesis of Peasant National Identity in Austrian Poland, 1848–1914, Ithaca 2001, s. 3–7.
61A. Escobar, dz. cyt., s. 112.
62Tamże.
63Tamże, s. 4, 117–134.
64W. Telakowska, Twórczość ludowa w nowym wzornictwie, dz. cyt., s. 14–15.
65Tamże, s. 14.
66A. Escobar, dz. cyt., s. 34, 37–38.
Bibliografia
Armstrong L., A new image for a new profession: Self‑image and representation in the professionalization of design in Britain, 1945–1960, „Journal of Consumer Culture” 2017, t. 19, nr 1.
Banaś B., Europejskie konteksty polskiego wzornictwa porcelany okresu odwilży, w: Wizje nowoczesności. Lata 50. i 60. – wzornictwo, estetyka, styl życia, red. A. Kiełczewska, M. Porajska‑Hałka, Warszawa 2012.
Banaś B., Polskie wzornictwo ceramiki przemysłowej 1950–1970. Oblicze nowoczesności, Warszawa 2004.
Brunnbauer U., Hanebrink P., Political Ideologies and Political Movements, w: The Routledge History of East Central Europe since 1700, red. I. Livezeanu, A. von Klimó, New York 2017.
Chakrabarty D., Provinicalizing Europe: Postcolonial Thought and Historical Difference, Princeton 1999.
Choroszucha J., Olkiewicz J., Zasady wzornictwa przemysłowego, „Projekt” 1958, nr 10.
Clark A.J., Design for Development, ICSID and UNIDO: The Anthropological Turn in 1970s Design, „Journal of Design” 2016, s. 45–47.
Crowley D., National Style and the Nation‑State: Design in Poland from the Vernacular Revival to the International Style, Manchester 1992.
Czerwinski M., Toward a Human Design Project: Design Culture, the State, and the User in Poland, ca. 1956–1976, Chicago 2024.
Czerwiński M., Glo(kalna) Historia. Jak poprzez historię globalną można opisać wzornictwo Europy Środkowo‑Wschodniej w XX wieku, „2+3D” 2016, nr 61.
Dean C., Leibsohn D., Hybridity and Its Discontents: Considering Visual Culture in Colonial Spanish America, „Colonial Latin American Review” 2003, t. 12, nr 1.
Escobar A., Designs for the Pluriverse: Radical Interdependence, Autonomy, and the Making of Worlds, Durham–London 2018.
Fallan K., Introduction, w: Scandinavian Design: Alternative histories, red. K. Fallan, London–New York 2012.
Gola J., Sitkowska M., Szewczyk A., Wanda Telakowska, w: Art Everywhere: Academy of Fine Arts in Warsaw, 1904–1944, red. J. Gola, M. Sitkowska, A. Szewczyk, Warszawa 2012.
Hobsbawm E., The Age of Revolution, 1789–1848, New York 1996.
Jędrasiak H., Tomaszewski L., Rozwijamy rzeźbę ceramiczną, „Biuletyn IWP” 1957, nr 1.
Klekot E., Kłopoty ze sztuką ludową. Gust, ideologie, nowoczesność, Warszawa 2021.
Koranyi J., Struck B., “Space: Empires, Nations, Borders”, w: The Routledge History of East Central Europe since 1700, red. I. Livezeanu, A. von Klimó, New York 2017.
Korduba P., Ludowość na sprzedaż. Towarzystwo Popierania Przemysłu Ludowego, Cepelia, Instytut Wzornictwa Przemysłowego, Warszawa 2013.
Landau Z., Tomaszewski J., The Polish Economy in The Twentieth Century, London 1985.
Maga A., Meblarstwo „Ładu” po 1945 roku, w: Spółdzielnia Artystów Ład, 1926–1996, red. A. Frąckiewicz, Warszawa 1998.
Messell T., Constructing a ‘United Nations of Industrial Design’: ICSID and the Professionalization of Design on the World Stage, 1957–1980, Brighton 2018.
Mrozek J., Od prehistorii do historii, czyli edukacja projektantów w niekonsumpcyjnym społeczeństwie, w: Projektowanie Wszędzie. 40 lat Wydziału Wzornictwa Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, red. C. Frejlich, M. Kochanowska, Warszawa 2018.
Norwid C.K., Promethidion. Rzecz w dwóch dialogach z epilogiem przez autora „Pieśni społecznej czterech stron”, Wrocław 1967.
Olejniczak J., Dzieje Zakładu Ceramiki i Szkła, Warszawa 1988.
Péteri G., Introduction: Sites of Convergence: The USSR and Communist Eastern Europe at International Fairs Abroad and at Home, „Journal of Contemporary History” 2012, t. 47, nr 1.
Porter B., When Nationalism Began to Hate: Imagining Modern Politics in Nineteenth Century Poland, New York 2000.
Riedl T., Telakowska W., Problemy wzornictwa przemysłowego, Warszawa 1986.
Said E., Orientalism, New York 1978.
Sauvy A. Trois mondes, une planête, „Observateur politique économique et littéraire” 1952, nr 118.
Shen R., The Polish Economy: Legacies from the Past, Prospects for The Future, New York 1992.
Sprawozdanie z działalności za rok 1948, Ministerstwo Kultury i Sztuki, Warszawa 1948.
Stauter‑Halsted K., The Nation in the Village: The Genesis of Peasant National Identity in Austrian Poland, 1848–1914, Ithaca 2001.
Telakowska W., Twórczość ludowa w nowym wzornictwie, Warszawa 1954.
Telakowska W., Wzornictwo moja miłość, Warszawa 1990.
Tomaszewski L., Nowoczesny serwis do kawy czarnej i białej, Dokumentacja 1, Archiwum Instytut Wzornictwa Przemysłowego, Warszawa [b.r.].
Tomaszewski L., Nowoczesny serwis do kawy czarnej i białej, Dokumentacja 2, Archiwum Instytut Wzornictwa Przemysłowego, Warszawa [b.r.].
W instytutach i biurach projektowych, „Biuletyn Rady Wzornictwa i Estetyki Produkcji Przemysłowej” 1962, nr 1/2.
Woodham J., Managing design reform I: Fresh perspectives on the early years of the Council of Industrial Design, „Journal of Design History” 1996, t. 9, nr 1.
Mikołaj Czerwiński
recently earned the degree of Doctor of Philosophy in Art History at the University of Illinois Chicago. The research for his dissertation was made possible by a Fulbright Scholarship. He twice took part in the Polish National Agency for Academic Exchange’s international doctoral exchange program at the Jagiellonian University. He currently teaches at the School of the Art Institute of Chicago and at Columbia College Chicago.
