EDYTORIAL: BEHIND A PANE OF THIN GLASS
Szymon Zakrzewski
Jakub Gawkowski, Monika Rosińska, Maciej Siuda
WHITTLING: ORNAMENT AND THE POLITICS OF TIME IN THE RECORDS OF WAITING EXHIBITION
1 Wystawa Records of Waiting: On Time and Ornament była prezentowana w Pawilonie Polskim na London Design Biennale 2025 w Somerset House w Londynie od 5 do 29 czerwca 2025 roku.
2 Zob. H. Rosa, Przyspieszenie, wyobcowanie, rezonans. Projekt krytycznej teorii późnonowoczesnej czasowości, przeł. J. Duraj, J. Kołtan, Gdańsk 2020; A. Giddens, Konsekwencje nowoczesności, przeł. E. Klekot, Kraków 2008.
3 Autor opisuje patologiczną formę spowolnienia jako paradoksalny skutek społecznych procesów akceleracji i dynamizacji, wskazując samoograniczający się charakter przyspieszenia: „Powszechnie znanym przykładem takiej dysfunkcji jest niewątpliwie korek uliczny powstały ni mniej ni więcej z tego powodu, że wszyscy jego uczestnicy zdecydowali się poruszać jak najszybciej” (H. Rosa, dz. cyt., s. 57).
4 A. Loos, Ornament i zbrodnia. Eseje wybrane, przeł. A. Stępnikowska‑Berns, Warszawa 2013.
5 B. Adam, Time and Social Theory, London 1994.
6 A. Fryxell, Time and the Modern: Current Trends in the History of Modern Temporalities, „Past and Present” 2019, nr 243, s. 285–298.
7 L.M. Goetzke, Transitioning Out of Time: Why Every Gender Transition Is Always Already Late, „Time & Society” 2025, t. 34, nr 3, s. 396–417.
8 W. Matlakowski, Zdobienie i sprzęt ludu polskiego na Podhalu, Warszawa 1901 [za: tamże, s. 89].
9 I. Kozina, The Podhale Spoon Rack, Its Ornamentation and Function, w: Records of Waiting: On Time and Ornament, Polish Pavilion at London Design Biennale, Instytut Adama Mickiewicza, Warszawa 2025 [katalog wystawy], s. 86.
10 Tamże, s. 87.
11 T. Weil, The New Grammar of Ornament, Zürich 2021, s. 4.
12 W. Benjamin, Pasaże, przeł. I. Kania, Kraków 2005, s. 493.
13 A. Twemlow, The Decriminalization of Ornament, <https://alicetwemlow.com/the‑decriminalisation‑of‑ornament/> [dostęp: 15.07.2025].
14 H. Rosa, dz. cyt.
Bibliografia
- Adam B., Time and Social Theory, London 1994.
- Benjamin W., Pasaże, przeł. I. Kania, Kraków 2005.
- Fryxell A., Time and the Modern: Current Trends in the History of Modern Temporalities, „Past and Present” 2019, nr 243.
- Giddens A., Konsekwencje nowoczesności, przeł. E. Klekot, Kraków 2008.
- Goetzke L.M., Transitioning Out of Time: Why Every Gender Transition Is Always Already Late, „Time & Society” 2025, t. 34, nr 3.
- Kozina I., The Podhale Spoon Rack, Its Ornamentation and Function, w: Records of Waiting: On Time and Ornament. Polish Pavilion at London Design Biennale, Warszawa 2025.
- Loos A., Ornament i zbrodnia. Eseje wybrane, przeł. A. Stępnikowska‑Berns, Warszawa 2013.
- Rosa H., Przyspieszenie, wyobcowanie, rezonans. Projekt krytycznej teorii późnonowoczesnej czasowości, przeł. J. Duraj, J. Kołtan, Gdańsk 2020.
- Twemlow A., The Decriminalization of Ornament, <https://alicetwemlow.com/the‑decriminalisation‑of‑ornament/> [dostęp: 15.07.2025].
- Weil T., The New Grammar of Ornament, Zürich 2021.
Jakub Gawkowski
is a curator, art historian, Head of the Department of Modern Art at the Muzeum Sztuki in Łódź, and a doctoral candidate in Comparative History at the Central European University in Vienna. His essays and interviews have appeared in specialist journals, including Krytyka Polityczna and e-flux, and in exhibition catalogues. He is a member of the International Association of Art Critics (AICA), the program council of TRAFO in Szczecin, and the program council of the QueerMuzeum Warsaw.
ORCID 0000-0002-4459-6710
Monika Rosińska
holds a PhD in sociology and teaches at the School of Form, SWPS University. Her research focuses on contemporary design practices. She is the author of Utopie dizajnu. Między afirmacją a krytyką nowoczesności (2020) and Przemyśleć użycie. Projektanci, przedmioty, życie społeczne (2010), and co-editor of Zoepolis: budując wspólnotę ludzko-nieludzką (2020) and Kolaboratorium. Zmiana i współdziałanie (2011). She has published extensively on design in academic and popular outlets and has co-curated design exhibitions.
ORCID 0000-0001-5907-0837
Maciej Siuda
is an architect and designer working at the intersection of architecture, the humanities, and art. He is particularly interested in linking research with practice, experimentation, and exploring the potential of collaboration. His work spans both the material tools of architecture – models, drawings, material samples – and the immaterial sphere of ideas, often involving shifts of scale. He has co-authored the Polish pavilion MYCOsystem at the 22nd Triennale di Milano; the Devebere pavilion at the Venice Architecture Biennale, devoted to air as a building material; as well as award-winning projects for a primary school and kindergarten in Warsaw and a school in Jacmel, Haiti. He is also a co-author of the Polish Pavilion at the Venice Architecture Biennale (2025).
ORCID 0000-0001-5907-0837
